17 ม.3 อ.พรานกระต่าย จ.กำแพงเพชร 62110 โดย:สมเดช สุรเดช ผอ.รร.ชุมชนบ้านเขาแก้ว คบ.,กศ.ม.

www.สมเดช.com โรงเรียนชุมชนบ้านเขาแก้ว โรงเรียนในฝัน โรงเรียนสุจริต

โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพระดับทอง

เมื่อปีการศึกษา 2553 โรงเรียนชุมชนบ้านเขาแก้ว สพป.กพ.เขต 1 ได้เข้ารับการประเมินโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ระดับ ทอง
ผลปรากฏว่า ได้รับการรับรองมาตรฐานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ระดับทอง และบัดนี้ทางโรงพยาบาลพรานกระต่าย ได้ส่งเกียรติบัตรมาให้โรงเรียนเป็นหลักฐาน นับว่าเป็นเกียรติประวัติที่ดีของโรงเรียน เด็ก ๆ ครู อาจารย์ และผู้ปกครอง เกิดความภาคภูมิใจเป็นอย่างมาก
ขอบคุณคณะกรรมการประเมินทุกท่าน
สำหรับยเกณฑ์การประเมิน มีขอบข่ายดังนี้.-

องค์ประกอบของโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ
การดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพมีองค์ประกอบสำคัญ 10 ประการดังนี้
1.  นโยบายของโรงเรียน (School  Policies)
2.  การบริหารจัดการในโรงเรียน (School  Management  Practices)
3.  โครงการร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชน (School / Community Project)
4.  การจัดสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ (Healthy  School  Environment)
5.  บริการอนามัยโรงเรียน (School  Health  Services)
6.  สุขศึกษาในโรงเรียน (School  Health  Education)
7.  โภชนาการและอาหารที่ปลอดภัย (Nutrition / Food  Safety)
8.  การออกกำลังกาย  กีฬาและสันทนาการ (Physical Exercise, Sport, Recreation)
9.  การให้คำปรึกษาและสนับสนุนทางสังคม (Counselling / Social  Support)
10.  การส่งเสริมสุขภาพบุคลากรในโรงเรียน (Health  Promotion  for  Staff)

องค์ประกอบโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพทั้ง 10 ประการ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม
คือ กลุ่มหนึ่งเป็นองค์ประกอบด้านกระบวนการ  ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ
ทั้งปวงจะขาดเสียมิได้  ได้แก่  นโยบายของโรงเรียนและการบริหารจัดการในโรงเรียน

อีกกลุ่มหนึ่งเป็นองค์ประกอบด้าน การส่งเสริมสุขภาพอันเป็นส่วนที่ช่วยให้การดูแล ส่งเสริมสุขภาพเด็ก และบุคลากรมีความสมบูรณ์ครบถ้วน ได้แก่ บริการอนามัยโรงเรียน สุขศึกษาในโรงเรียน  โภชนาการและอาหารที่ปลอดภัย  การออกกำลังกาย  กีฬา  และนันทนาการ  การให้   คำปรึกษาและสนับสนุนทางสังคม  การจัดสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ  การส่งเสริม สุขภาพบุคลากรในโรงเรียน  โดยมีโครงการร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชน ทำหน้าที่เป็นฐาน  รองรับองค์ประกอบอื่น ๆ อันเป็นแนวคิดสำคัญที่มุ่งให้โรงเรียนและชุมชนร่วมกันทำงาน  เพื่อให้เป็นโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพที่ยั่งยืน โดยในแต่ละองค์ประกอบมี
รายละเอียดดังนี้

องค์ประกอบที่ 1  นโยบายของโรงเรียน
หมายถึง  ข้อความที่กำหนดทิศทาง
การดำเนินงานด้านส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียน  ซึ่งจะส่งผลต่อกิจกรรมและการจัดสรรทรัยพากร
เพื่อการส่งเสริมสุขภาพ
วัตถุ ประสงค์เพื่อให้โรงเรียนมีนโยบายด้านส่งเสริมสุขภาพที่เกิดจากความเห็นชอบ ของบุคลากรที่เกี่ยวข้องทั้งในและนอกโรงเรียน  และเป็นเครื่องนำทางการดำเนินงานที่
ผู้เกี่ยวข้องได้รับทราบ  ทำให้การดำเนินงานมีความเข้มข้นและชัดเจน
องค์ประกอบนี้ประกอบด้วย  2  ส่วนหลักที่ต้องดำเนินการได้แก่
1)  การกำหนดนโยบายส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียน
2)  การถ่ายทอดนโยบายสู่การปฏิบัติ

องค์ประกอบที่ 2  การบริหารจัดการในโรงเรียน หมายถึง  การจัดองค์กรและระบบบริหารงานเพื่อให้การดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพในโรงเรียนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ  และมีความต่อเนื่อง
วัตถุ ประสงค์เพื่อให้โรงเรียนมีการบริหารจัดการโครงการส่งเสริมสุขภาพอย่างเป็น ระบบในด้านการวางแผนโครงการ  การจัดองค์กร  การนิเทศติดตาม  และการประเมินผลภายใต้การเชื่อมโยงประสานงานระหว่างบุคคลต่าง ๆ ที่รู้บทบาทหน้าที่ชัดเจนทั้งของตนและภาคีต่าง ๆ ในชุมชนโรงเรียน
องค์ ประกอบนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้เกิดการจัดการต่าง ๆ ในโรงเรียนที่นำไปสู่การดำเนินงานด้านส่งเสริมสุขภาพ  มีแนวทางดำเนินงานหลัก ๆ 3 เรื่อง ได้แก่
1)  การจัดทำแผน/โครงการส่งเสริมสุขภาพ
2)  การจัดองค์กรรองรับแผนงาน/โครงการส่งเสริมสุขภาพ
3)  การนิเทศ/ติดตามและประเมินผล

องค์ประกอบที่ 3  โครงการร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชน หมายถึง
โครงการหรือกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพที่ดำเนินการร่วมกันระหว่างโรงเรียน  ผู้ปกครอง และสมาชิกของชุมชน
วัตถุ ประสงค์เพื่อให้โรงเรียนได้มีการดำเนินโครงการ  หรือกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพร่วมกับภาคี ต่าง ๆ ในชุมชน  ตั้งแต่เริ่มวิเคราะห์สภาพและสาเหตุของปัญหา  ร่วมวางแผนในการดำเนินงาน  ร่วมดำเนินงาน  ร่วมตรวจสอบทบทวน ร่วมแก้ไข  พัฒนาและปรับปรุง
การดำเนินงานโครงการเพื่อส่งเสริมสุขภาพในโรงเรียน  อาจแบ่งการดำเนิน
งานได้เป็น 3 ประเภท  คือ  ประเภทแรก โครงการ/กิจกรรมที่สามารถดำเนินการได้โดยการมี
ส่วนร่วมของบุคลากร/ผู้เกี่ยว ข้องภายในโรงเรียนเอง  ประเภทที่สอง  โครงการ/กิจกรรมที่สามารถบูรณาการ   เข้าไปในหลักสูตรหรือกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน  และประเภทที่สาม  คือ โครงการ/ฃ
กิจกรรมที่โรงเรียนต้องดำเนินการร่วมกับชุมชน
การ เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วมในโครงการหรือกิจกรรมด้านสุขภาพของโรงเรียนก็ เพื่อให้ชุมชนได้มีส่วนรับรู้กับสถานการณ์สุขภาพในพื้นที่และเป็นการปรับ เปลี่ยนแนวความคิดให้สมาชิกของชุมชนเห็นว่าสุขภาพเป็นหน้าที่ของทุกคนที่ ต้องดูแลเอาใจใส่ ไม่ใช่เป็นหน้าที่ของบุคคลหรือหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเท่านั้น  และการดำเนินงานจะสำเร็จได้ต้องทำ
ทั้งที่โรงเรียน  ในครอบครัวและชุมชน โครงการของโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพจึงควรมีคณะทำงานซึ่งประกอบด้วย ครู  นักเรียน  ผู้ปกครอง  เจ้าหน้าที่สาธารณสุข  องค์กรในชุมชนร่วมกันดำเนินการดังนี้
1)  ร่วมวิเคราะห์สภาพและสาเหตุของปัญหา
โดย ศึกษาในรายละเอียดว่าโครงการ/กิจกรรมที่จะดำเนินการนั้นมีสภาพและสาเหตุของ ปัญหาเป็นเช่นไร  ทั้งนี้อาจต้องสำรวจข้อมูล  สารสนเทศ  หรือปัจจัยพื้นฐานของ
โรงเรียนและชุมชนเป็นฐานในการวิเคราะห์  เพื่อให้ได้มาซึ่งสภาพและสาเหตุของปัญหาที่แท้จริง

2)  ร่วมวางแผน
โรงเรียน ควรกระตุ้น  จูงใจให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นเพื่อกำหนดเป้าหมายสูงสุดที่ ต้องการ  วัตถุประสงค์ของโครงการ  กลุ่มเป้าหมายที่ต้องดำเนินการ      กิจกรรมที่พึงกระทำ  บุคคล/หน่วยงานที่รับผิดชอบ  และผลสัมฤทธิ์ของโครงการ  เพื่อให้เกิดความชัดเจนในการปฏิบัติ
3)  ร่วมดำเนินการ
โดยทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องปฏิบัติตามบทบาทหน้าที่ในแผน  พร้อมทั้ง
ประชาสัมพันธ์การดำเนินงานทั้งอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการให้ชุมชนได้รับทราบ
4)  ร่วมตรวจสอบ  ทบทวน  พัฒนาและปรับปรุง
โดยประเมินผลการดำเนินงานที่ผ่านมา  อาจประเมินผลโดยการจัดเสวนา
ประชาคมหมู่บ้าน สัมภาษณ์  หรือสำรวจความพึงพอใจของนักเรียนและชุมชนเพื่อนำข้อเสนอแนะที่ได้รับมาเป็น แนวทางในการปรับปรุงแก้ไขกลวิธีการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
การที่นักเรียน  ครู  บุคลากรในโรงเรียน  และชุมชน  มีส่วนร่วมในขั้นตอน
ต่าง ๆ ที่จะช่วยสร้างความรู้สึกที่ดีต่อการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพในโรงเรียน  เกิดความร่วมมือและการประชาสัมพันธ์ให้รับรู้การทำงานต่าง ๆ เป็นระยะ ๆ จะช่วยสร้างความรู้สึกพึงพอใจให้แก่ทุกคนที่เกี่ยวข้อง

องค์ประกอบที่ 4  การจัดสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ หมายถึง การจัดการควบคุมดูแล  ปรับปรุงภาวะต่าง ๆ และสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนให้อยู่ในสภาพที่ถูก
สุขลักษณะเอื้อต่อการเรียนรู้ส่ง เสริมสุขภาพกาย  จิต  และสังคม  รวมถึงการป้องกันโรคและอันตรายที่อาจเกิดขึ้นทั้งต่อนักเรียนและบุคลากรใน โรงเรียน
วัตถุประสงค์
1)  เพื่อให้สิ่งแวดล้อมทางกายภาพของโรงเรียนเป็นไปตามมาตรฐานสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน
2)  เพื่อกำหนดมาตรการควบคุมดูแลสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนให้เอื้อต่อการเรียนรู้  ส่งเสริมสุขภาพกายและสุขภาพจิตของนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียน
องค์ประกอบนี้ประกอบด้วย  2  ส่วนหลักที่ต้องดำเนินการ  ได้แก่
1)  การจัดการ  ควบคุม  ดูแล  ปรับปรุงสิ่งแวดล้อมทางกายภาพให้ถูก
สุขลักษณะ
2)  การจัดสิ่งแวดล้อมทางสังคมในโรงเรียนที่มีผลต่อสุขภาพจิตของนักเรียนและบุคลากร

องค์ประกอบที่ 5  บริการอนามัยโรงเรียน หมายถึง  การที่โรงเรียนจัดให้มีบริการสุขภาพขั้นพื้นฐานที่ จำเป็นสำหรับนักเรียนทุกคน  ได้แก่  การเฝ้าระวังภาวะสุขภาพ
การตรวจสุขภาพและการรักษาพยาบาลเบื้องต้นในโรงเรียน
วัตถุประสงค์เพื่อให้นักเรียนได้รับการตรวจสุขภาพ  การเฝ้าระวังภาวะ
สุขภาพ   การป้องกันโรคและการรักษาพยาบาลเบื้องต้นจากครู  และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
องค์ประกอบนี้ประกอบด้วย  3  ส่วนหลักที่ต้องดำเนินการ  ได้แก่
1)  การตรวจสุขภาพนักเรียน
2)  การเฝ้าระวังภาวะสุขภาพ
3)  การจัดบริการรักษาพยาบาลเบื้องต้น

องค์ประกอบที่ 6  สุขศึกษาในโรงเรียน หมายถึง  การที่โรงเรียนจัดกิจกรรมสุขศึกษาทั้งในหลักสูตรการศึกษาและผ่านทางกิจกรรม พัฒนาผู้เรียน  เพื่อมุ่งให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้  และมีการฝึกปฏิบัติที่นำไปสู่การมีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมต่อการมีสุขภาพ ดี
วัตถุประสงค์
1)  เพื่อให้เด็กวัยเรียนและเยาวชนมีทักษะสุขภาพ (Health  Skills)  และทักษะชีวิต (Life  Skills)
2)  เพื่อให้เด็กวัยเรียนและเยาวชนมีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมติดตัวไปสู่วัยผู้ใหญ่
แนว ทางการดำเนินงานในองค์ประกอบนี้มี  2  ส่วน คือ  การให้ความรู้และสร้างเสริมเจตคติตามสุขบัญญัติแห่งชาติ  และการฝึกปฏิบัติเพื่อให้เกิดทักษะที่จำเป็น  ซึ่งสอดคล้องกับสุขบัญญัติ

องค์ประกอบที่ 7  โภชนาการและอาหารที่ปลอดภัย หมายถึง  การส่งเสริมให้นักเรียนมีภาวะการเจริญเติบโตสมวัย  โดยจัดให้มีอาหารที่มีคุณค่าต่อสุขภาพ  สะอาด  ปลอดภัย
ให้กับนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียน
วัตถุประสงค์
1)  เพื่อให้มีการเฝ้าระวัง  ป้องกันและแก้ไขปัญหาด้านโภชนาการ เช่น โรคขาดโปรตีน และพลังงาน  โรคอ้วน  โรคขาดสารไอโอดีน  โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก
2)  เพื่อให้นักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนมีอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ  และมีความปลอดภัยในการบริโภค
3)  เพื่อให้มีสถานที่รับประทานอาหาร ปรุงอาหาร และจำหน่ายอาหารที่ถูกสุขลักษณะ
องค์ประกอบนี้ประกอบด้วยการดำเนินงานที่สำคัญ  2  เรื่อง ได้แก่
1)  โภชนาการในโรงเรียน
2)  การสุขาภิบาลอาหาร  ซึ่งการสุขาภิบาลอาหารสามารถดำเนินการให้
ครอบคลุมเรื่องความปลอดภัยของอาหารได้ด้วย

องค์ประกอบที่ 8  การออกกำลังกาย  กีฬา  และนันทนาการ หมายถึง  การ
ส่งเสริมสนับสนุนให้นักเรียนและ บุคลากรในโรงเรียนมีการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ  โดยการจัดสถานที่  อุปกรณ์  และกิจกรรมการออกกำลังกาย  กีฬา  และนันทนาการ  พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามาใช้สถานที่และอุปกรณ์หรือเข้าร่วม กิจกรรมที่โรงเรียนจัดขึ้นตามความเหมาะสม
วัตถุประสงค์
1)  เพื่อให้มีสถานที่  อุปกรณ์  รวมทั้งกิจกรรมออกกำลังกาย  กีฬา  และนันทนาการอย่างเหมาะสม
2)  เพื่อส่งเสริมให้เกิดชมรม  ชุมนุม/กลุ่มออกกำลังกาย  กีฬา  และนันทนาการขึ้นในโรงเรียน
3)  เพื่อดำเนินการให้นักเรียนทุกคนมีสมรรถภาพทางกายตามเกณฑ์มาตรฐาน
การดำเนินงานในองค์ประกอบนี้  ประกอบด้วยแนวทางหลัก  2  ส่วน คือ
1)  การจัดสิ่งแวดล้อมที่ส่งเสริมการออกกำลังกาย กีฬา และนันทนาการ สำหรับนักเรียน บุคลากรในโรงเรียน และการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนและชุมชน  โดยใช้ กิจกรรมออกกำลังกาย กีฬา และนันทนาการเป็นตัวนำ
2)  การพัฒนาสมรรถภาพร่างกาย

องค์ประกอบที่ 9  การให้คำปรึกษาและสนับสนุนทางสังคม หมายถึง  ระบบบริการให้คำปรึกษา      แนะแนว และช่วยเหลือนักเรียนที่มีปัญหาสุขภาพกาย สุขภาพจิต และภาวะเสี่ยง รวมทั้งพฤติกรรมเสี่ยงของนักเรียน
วัตถุ ประสงค์เพื่อให้นักเรียนที่มีปัญหาได้รับการช่วยเหลือจากระบบบริการของ โรงเรียน  โดยความร่วมมือของครู  เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและผู้เกี่ยวข้องในชุมชน

องค์ประกอบที่ 10  การส่งเสริมสุขภาพบุคลากรในโรงเรียน หมายถึง  การจัดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อกระตุ้น  ส่งเสริมให้บุคลากรในโรงเรียนมีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม  ส่งผลดีต่อสุขภาพของตนเองและเป็นแบบอย่างที่ดีแก่นักเรียนในโรงเรียน
วัตถุประสงค์เพื่อให้บุคลากรทุกคนในโรงเรียนมีการประเมินสุขภาพ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อสุขภาพ  และมีส่วนร่วมในการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพใน
โรงเรียนและชุมชน
องค์ประกอบนี้มุ่งที่จะส่งเสริมให้บุคลากรทุกคนในโรงเรียน  มีพฤติกรรม
สุขภาพที่เหมาะสม  ปฏิบัติตัวเป็นแบบอย่างที่ดีในเรื่องสุขภาพ  และมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเรื่องสุขภาพในโรงเรียน  โดยให้ความสำคัญอย่างมากกับการสูบบุหรี่  และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในโรงเรียน  ทั้งนี้เพื่อป้องกันไม่ให้นักเรียนเห็นตัวอย่างพฤติกรรมเสี่ยงเรื่องสุขภาพ  และเพื่อให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสุขภาพผู้ไม่สูบบุหรี่ พ.ศ. 2535  ที่กำหนดให้       โรงเรียนเป็นสถานที่ห้ามสูบบุหรี่